Artykuły

Czytasz ten artykuł dzięki wolontaryjnej pracy członków Polskiego Stowarzyszenia EFT (PSEFT) mającej na celu popularyzowanie EFT oraz umożliwianie terapeutom doskonalenia swoich umiejętności w pracy z parami.

Artykuły

Czytasz ten artykuł dzięki wolontaryjnej pracy członków Polskiego Stowarzyszenia EFT (PSEFT) mającej na celu popularyzowanie EFT oraz umożliwianie terapeutom doskonalenia swoich umiejętności w pracy z parami.

Psychoterapia par doświadczających przemocy w związku (IPV)

Jenny Fitzgerald

Każda para musi zostać zweryfikowana pod względem możliwości wzięcia udziału w terapii par. Czy każda z osób w związku jest wystarczająco gotowa do podjęcia pracy nad związkiem? Czy jedna z osób lub obie mają poważne problemy z uzależnieniami lub brakiem regulacji emocjonalnej w związku z jakimś zaburzeniem psychicznym? Czy któreś z partnerów jest aktualnie zaangażowane w trwający romans? Czy konflikt eskaluje do przemocy fizycznej? Czy przemoc ta jest na niskim czy wysokim poziomie nasilenia?

Terapia par czy nie?

Przydatność terapii par w przypadku zaburzeń psychicznych lub uzależnienia u któregoś z partnerów została potwierdzona (zob. Bhatia i Davila, 2017, oraz Klostermann i O’Farrell, 2017). Korzystanie z terapii dla par może również obejmować równolegle terapię indywidualną, aby dodatkowo wspomóc partnera, mierzącego się z osobistymi problemami. 

Niestety terapia par, w których występuje przemoc interpersonalna (IPV – intimate partner violence) jest bardziej kontrowersyjna, co powoduje zamieszanie. Brakuje też podstaw naukowych dla wielu decyzji. Niniejszy artykuł ma na celu wyjaśnienie niektórych nieporozumień oraz zarysowanie w jaki sposób terapia EFT może być wskazana dla niektórych par, u których występuje przemoc sytuacyjna o niskim nasileniu, a para wyraża chęć pozostania razem.

Po pierwsze, musimy wyraźnie zaznaczyć, że wskaźniki wysokiego ryzyka śmiertelności partnera zostały zidentyfikowane w sytuacji, gdy jeden z partnerów (zwykle mężczyzna) grozi, że zabije partnerkę, próbuje ją udusić, stosuje przymus i kontroluje, ma dostęp do broni, znęca się fizycznie nad partnerką w czasie ciąży i/lub grozi, że popełni samobójstwo, jeśli partner odejdzie (według danych Forensic College Australijskiego Towarzystwa Psychologicznego, 2017). W każdej z tych sytuacji „intymnego terroryzmu”, naukowcy są zgodni co do tego, że terapia par nie byłaby odpowiednia. Zaleca się wtedy terapię indywidualną lub program grupowy, a terapię par sugeruje się jedynie jako ewentualną przyszłą opcję. 

Czynniki wskazujące na ryzyko wystąpienia przemocy w intymnym związku (IPV)

Przemoc w intymnym związku jest błędnie pojmowana jako jednokierunkowy proces, w którym mężczyźni stosują przemoc fizyczną wobec kobiet. W niedawno przeprowadzonej i obszernej metaanalizie czynników ryzyka IPV, Capaldi, Knoble, Shortt i Kim (2012) stwierdzili, że wskaźniki dopuszczania się przemocy wobec partnera są stosunkowo podobne w przypadku mężczyzn i kobiet, a w wielu parach przemoc jest dwukierunkowa. Prawdopodobieństwo dopuszczania się przemocy wobec swoich partnerów jest nieco wyższe wśród kobiet, ale to kobiety częściej doznają obrażeń zadawanych przez swoich partnerów – mężczyzn. Jedynym odnotowanym w kompleksowym przeglądzie kierunkowości przemocy w intymnym związku wyjątkiem od tego stwierdzenia (Langhinrichsen-Rohling i in. 2012), są znacznie wyższe wskaźniki przemocy mężczyzn wobec partnerek-kobiet w próbach pochodzących ze środowisk wojskowych lub tych związanych z zakładami karnymi. (Zob.http://www.ingentaconnect.com/content/springer/pa)

W metaanalizie autorstwa Capaldi i współpracowników z 2012 r. czynniki ryzyka dla IPV obejmowały m.in. wiek (IPV zmniejsza się wraz z wiekiem), kontekst (przy czym niedawna separacja jest okresem większego ryzyka wiktymizacji kobiet), narażenie na przemoc w rodzinie pochodzenia, doświadczenie maltretowania i zaniedbywania w dzieciństwie, niska samoocena i depresja – wszystkie te czynniki są niskimi lub umiarkowanymi predyktorami IPV. Najbardziej proksymalnymi i najsilniejszymi predyktorami IPV były: spożywanie alkoholu, niezgoda w związku i negatywne emocje (zazdrość, strach i złość). Zaleca się, by wysiłki w zakresie prewencji i interwencji, koncentrowały się na sprawdzonych czynnikach ryzyka, a w szczególności na czynnikach podatnych na zmiany.

Rozważania wokół przywiązania 

W badaniach analizowano możliwy wpływ braku bezpiecznego przywiązania na przemoc w intymnym związku.  Allison i in. (2007) stwierdzili na przykład, że domaganie się i dystansowanie się, to dwie strategie stosowane przez pary z przemocą partnerską ze strony mężczyzn, do regulowania dystansu w ich związkach. Przemocowe domaganie się polegało na działaniach, które zmuszały jednego z partnerów do skupienia się na drugim, a przemocowe dystansowanie się polegało na stosowaniu przemocy, która służyła do odepchnięcia partnera przez sprawcę, w sytuacji gdy sprawca czuł, że partner jest zbyt blisko i nie widział innych możliwości ucieczki. Interakcje pomiędzy pozabezpiecznymi stylami przywiązania partnerów były widoczne w ich próbach regulowania emocjonalnej i fizycznej bliskości. (Patrz: http://jfi.sagepub.com/cgi/content/abstract/29/1/125)

Wyniki te znajdują odzwierciedlenie w mojej obecnej praktyce klinicznej. Nowa para opowiedziała mi niedawno, jak policja pojawiła się w ich drzwiach po epizodzie, w którym oboje partnerzy pili alkohol. Margo szarpała koszulę i płaszcz Dereka i ze złością domagała się, by ją wysłuchał. On ją odepchnął, a ona upadła i uderzyła się w głowę. Derek poprosił ich dorosłe dziecko, aby wezwało policję, ponieważ obawiał się, że dojdzie do dalszej eskalacji, jak to miało wielokrotnie miejsce w przeszłości. Niestety, partnerzy  niechętnie rozmawiali o powtarzającej się na przestrzeni wielu lat niewierności ze strony Dereka, traumatycznym dzieciństwie Margo i kilku dekadach niezadowalającej komunikacji i powtarzającego się cyklu domagania-wycofywania się. Podobnie inna para powiedziała mi niedawno, że pracowała ze swoim terapeutą, by zredukować cykl negatywnych interakcji „atak-obrona”, gdy zdarzył się incydent, w którym wycofujący się mężczyzna zamilkł podczas kłótni, szczerze starając się zmusić siebie, aby nie krzyczeć zwrotnie na partnerkę w reakcji obronnej. Niestety, jego milczenie wywołało panikę u partnerki, co spowodowało nietypowy wybuch, polegający na uderzaniu i drapaniu go po twarzy przez partnerkę. Później kobieta była w stanie wyrazić przez łzy wstyd i skruchę, ale mężczyzna miał poczucie: „To jest dla mnie zerwanie umowy!”. Historia kobiety obejmowała porzucenie przez ojca i oddalenie emocjonalne matki, co prawdopodobnie wywołało lęk związany z więzią i prawdopodobnie zwiększyło jej reaktywność na postrzeganą niedostępność partnera i jego brak reakcji. Sesja wstępna pomogła temu mężczyźnie jasno wyrazić, że nie pozostanie w tym związku, jeśli nie uda im się zmienić swoich zachowań w sytuacjach konfliktowych.

Kwestie związane z terapią

Horst, Stith i Spencer (2017) zauważają, że ok. 50-80% ofiar przemocy w intymnym związku pozostaje ze swoimi partnerami i wiele z tych par szuka pomocy w ramach terapii dla par. Sugerują oni, że istnieje pięć obszarów, które należy rozważyć przy podejmowaniu decyzji, czy można bezpiecznie prowadzić terapię par z dana parą.

Jest bardziej prawdopodobne, że IPV ma charakter sytuacyjny, jeśli:

  1. para wskazuje, że przemoc jest dwukierunkowa,
  2. przyczyną stosowania przemocy jest obrona własna lub reakcja na stres lub zaburzenia emocjonalne, a nie zastraszanie lub kontrola,
  3. ofiara zgłasza, że nie czuje strachu ani nie czuje się zastraszona przez drugą osobę,
  4. sprawca nie lekceważy strachu partnera,
  5. sprawca jest gotów wziąć odpowiedzialność za swoje działania oraz istnieje zgodność między partnerami w narracji wydarzeń. 

Aby usprawnić proces diagnozy, autorzy zalecają stosowanie Zrewidowanej Skali Taktyki Konfliktu (CTS2; Straus, Hamby, Boney-McCoy & Sugarman, 1996). Zalecają także przeprowadzanie oddzielnych wywiadów w celu oceny bezpieczeństwa, kładąc nacisk na zaangażowanie w niestosowanie przemocy, wspieranie radzenia sobie z gniewem i uczenie „wynegocjowanej przerwy”, jako umiejętności dla pary.

Zalecenia dotyczące sesji terapii EFT

Terapeuci EFT są przygotowani do zajęcia się problemami Dereka i Margo, które obejmują wszystkie proksymalne czynniki ryzyka dla IPV (problemy z alkoholem, niezgodność w związku i negatywne emocje). Zakładając, że sprawca przemocy wyraża skruchę, wytyczne EFT do pracy z parami stosującymi przemoc sytuacyjną są w trzech konkretnych aspektach oparte na pracach Bograd i Mederos (1999:.

  • Uczestnictwo w terapii jest dobrowolne, 
  • Partner doświadczający przemocy ma pozwolenie na kontaktowanie się z terapeutą dodatkowo poza sesjami, gdy coś go/ja niepokoi,
  • Musi być osiągnięta i utrzymana optymalna postawa terapeutyczna przez cały czas trwania terapii.

Szczególną uwagę skupia się na wzorcach interakcji pary. Wpływ zachowania każdego z partnerów na drugiego jest dokładnie badany. Emocje leżące u podstaw tych interakcji brane są pod uwagę. Nieustępliwa empatia i uprawomocnianie, pełne szacunku śledzenie cyklu i pełne współczucia uznanie niezaspokojonych potrzeb związanych z przywiązaniem pomaga partnerom z czasem regulować ich reaktywne emocje i pozwala lepiej zrozumieć czynniki wyzwalające u nich samych i u partnera. Derek i Margo mogliby uzyskać  pomoc w określeniu kroków, jakie każda z osób wykonuje, aby wpłynąć na partnera lub nabrać do niego dystansu. Cykl pary jest uznawany za winnego wykolejenia ich celów i brak zaspokojenia tęsknoty za intymnością i satysfakcją z związku. W przypadku Dereka i Margo, oboje partnerzy byliby wspierani, aby zaangażować się w rozwiązywanie swoich problemów bez uciekania się do gróźb i przemocy. Raz po raz para jest zachęcana do połączenia sił w celu przerwania tych starych i negatywych wzorców, aby nowe i bardziej satysfakcjonujące interakcje stały się normą. Wspiera się ich, aby uznali alkohol za czynnik ryzyka, z którym należy obchodzić się ostrożnie i z umiarem. Zachęca się ich również do unikania rozmów na jakiekolwiek drażliwe tematy podczas picia alkoholu. 

Partnerzy otrzymują wsparcie w odkrywaniu i badaniu głębszego sensu swoich zachowań oraz oferowaniu zrozumienia sobie nawzajem wokół tego, jak wzajemnie się ranili. Margo może powiedzieć: „Teraz widzę, kiedy za dużo piję i chodzę za tobą po domu, zmuszam cię do rozmowy późno w nocy, kiedy oboje jesteśmy zmęczeni, to Cię frustruje i wyzwala Twoją potrzebę, by się ode mnie zdystansować”.

Derek może z pokorą przyznać, że wszystkie lata wstydu i żalu, które odczuwał z powodu swoich licznych romansów, powodowały, że unikał rozmów z nią i prób rozwiązania ich problemów. Wraz z rosnącym bezpieczeństwem w związku, każde z nich może wyrazić swój ból, wstyd i lęki w sposób łagodny, a także prosić o zaspokojenie potrzeb w nieobwiniający sposób, który przyciąga drugą osobę i pobudza nowe, bardziej pozytywne reakcje. 

Autorką artykułu jest Jennifer Fitzgerald- terapeutka, superwizorka I trenerka EFT z Australian Centre for EFT

Artykuł został oryginalnie opublikowany po angielsku w newsletterze ICEEFT nr 36, zima 2017/2018. Tłumaczenie za zgodą ICEEFT (Międzynarodowe Centrum Doskonałości w EFT).

Przetłumaczyła Joanna Gruszczyńska – terapeutka systemowa w trakcie certyfikacji w Wielkopolskim Towarzystwie Systemowym, założycielka Wielkopolskiego Centrum Terapii Par i Rodzin w Poznaniu, certyfikowana terapeutka EFT.

Bibliografia

Rozdziały w  J. Fitzgerald (Ed.), Foundations for Couples’ Therapy: Research for the real world. New York, NY: Routledge:

  • Bhatia, V., & Davila, J. (2017). “Mental health disorders in couple relationships.” Chapter 27, p.268-278.
  • Klostermann, K., & O’Farrell, T. (2017). “Couples’ therapy in treatment of substance use disorders.” Chapter 40, p.404-414.
  • Horst, K., Stith, S., & Spencer, C. (2017). “Intimate partner violence.” Chapter 44, p.453-464.
/*
secretcats.pl - tworzenie stron internetowych